Сіз өзіңізді қызық ойда ұстап көрдіңіз бе: тамақтанып болған соң қайтадан тамақтанғым келеді ме? Жоқ, бұл әрдайым әлсіз ерік күші туралы емес. Шын мәнінде, сол сәтте сіздің денеңізде тәбетті тікелей басқара алатын толық биохимиялық жүйе жұмыс істейді.
Біздің организм — өте ақылды тіршілік ету механизмі. Бірақ кейде ол әлі де тас дәуірінде өмір сүріп жатқандай әрекет етеді, онда тағамды жинап қою керек еді. Сондықтан аштық гормондары бізді қажеттен көп тамақтануға мәжбүрлей алады.
Тәбетті басқаратын гормондар
Тәбетті реттеуде негізгі рөлді екі гормон — грелин мен лептин атқарады.
Грелинді жиі «аштық гормоны» деп атайды. Ол асқазанда өндіріледі және миға сигнал береді: тамақтану уақытыГрелин деңгейі тамақтан бұрын көтеріледі және одан кейін төмендейді.
Лептин керісінше, тойғандық сезіміне жауап береді. Ол май тінінен бөлініп, миға энергия жеткілікті екенін хабарлайды.
Теорияда бұл жүйе мінсіз жұмыс істеуі керек: біз ашқанда тамақтанамыз, тойғанда тоқтаймыз. Бірақ шын өмірде бәрі әлдеқайда күрделі.
Неліктен организм тойғандық жүйесін «бұзады»
Қазіргі өмір салты гормондардың табиғи тепе-теңдігін жиі бұзады.
Мысалы:
-
созылмалы стресс кортизол деңгейін арттырады, бұл тәбетке әсер етеді;
-
ұйқының жетіспеушілігі грелинді күрт арттырады және лептинді төмендетеді;
-
көп мөлшерде қант пен тез сіңетін көмірсулар инсулиннің күрт ауытқуына әкеледі;
-
тұрақты диеталар организмді аштық кезеңі басталады деп ойлауға мәжбүр етеді.
Нәтижесінде ми сигнал алады: тағам жеткіліксіз, тіпті сіз тамақтанған болсаңыз да. Сондықтан адам толық тамақтанғаннан кейін бір сағат өткен соң да қатты тамақтанғысы келуі мүмкін.
Эмоционалды аштық және биохимия
Тағы бір фактор — эмоционалды аштық. Біз стресс, шаршау немесе уайымдағанда, ми тез қанағаттану көзін іздейді. Ең қарапайым жолы — тәтті немесе майлы тағам. Ол дофамин — қанағаттану гормонының бөлінуін ынталандырады. Уақыт өте келе тұйық шеңбер қалыптасады: стресс → тағам → қысқа мерзімді жеңілдік → жаңа аштық.
Сондықтан салмақты бақылау — гормондар мен зат алмасудың тепе-теңдігі туралы.
Арықтау кезінде организмді қалай қолдау керек
Тәбетті тұрақтандыру үшін бірнеше бағытта бірден жұмыс істеу маңызды:
-
ұйқыны қалыпқа келтіру;
-
қандағы қант деңгейін тұрақтандыру;
-
организмге қажетті нутриенттерді қамтамасыз ету;
-
денсаулы метаболизмді қолдау.
Осы контексте салмақты бақылауға арналған арнайы табиғи кешендер көмектесе алады.
Мысалы, Май-стресс «Тибет формуласы» — арықтауды қолдау және салмақты тиімді азайтуға арналған табиғи құрал. Өнім формуласы метаболизмді жеделдетуге, тағамнан майлардың сіңуін азайтуға және ас қорыту процестерін қолдауға ықпал етеді.
Кешен салмақты бақылау және майды жағу процесін жеңілдету үшін арнайы жасалған. Өсімдік формуласының әр компоненті организмнің метаболикалық процестерін қолдап, арықтау кезінде тұрақты нәтижеге жетуге көмектеседі.
Мұндай тәсіл тек калориялармен ғана емес, тәбеттің физиологиялық механизмдерімен де жұмыс істеуге мүмкіндік береді.
Аштық гормондарын қалай алдау керек
Күрделі биохимияға қарамастан, тәбетті тұрақтандыруға көмектесетін қарапайым ережелер бар:
-
Күніне кемінде 7–8 сағат ұйықтаңыз.
-
Күніңізді ақуызға бай таңғы аспен бастаңыз.
-
Асықпай тамақтаныңыз — миға тоқтықты сезіну үшін шамамен 20 минут қажет.
-
Жеткілікті мөлшерде су ішіңіз.
-
Денедегі «аштық режимін» іске қосатын күрт диеталардан аулақ болыңыз.
Осы қарапайым әдеттер гормондардың табиғаттың ойлағанындай жұмыс істеуіне көмектеседі.
Қорытынды
Тұрақты аштық әрдайым әлсіздік немесе ерік-жігердің жоқтығы емес. Көбінесе бұл гормондық теңгерімсіздік, стресс және қазіргі өмір салтының нәтижесі.
Грелин, лептин және басқа да гормондар бізді қажеттіден көп тамақтануға мәжбүр етуі мүмкін. Сондықтан салмақты тиімді бақылау тек калорияларды ғана емес, метаболизмнің, жүйке жүйесінің және гормондардың жұмысын да ескеруі керек.
Денсаулыққа пайдалы әдеттерді, теңдестірілген тамақтануды және арнайы кешендермен организмді қолдауды біріктіру тәбетімізді тұрақтандыруға және салауатты салмаққа жету жолын айтарлықтай жеңілдетуге көмектеседі.