Жарқыраған қалың шаш сәнді көрінеді. Бұл тамаша денсаулықтың бір белгісі, мұқият және тұрақты күтімнің дәлелі. Бірақ бұл шаштың мінсіз көрінуі үшін әрдайым жеткіліксіз. Тамақтану теңгерімінің бұзылуы, маңызды микронутриенттердің болмауы немесе жетіспеушілігі шаштың жағдайына әсер етеді. Әдемі және сау шаш үшін қандай дәрумендер қажет?
Шашқа арналған дәрумендер
Шашқа қандай дәрумендер қажет деген сұраққа жауап бере отырып, мамандар келесі ТОП-ты құрайды:
- А дәрумені, тері майының өндірісін ынталандырады, ол ылғалдандырып, құрғаудан қорғайды. Тағам көздері: сәбіз, шпинат, асқабақ, бауыр, сүт өнімдері;
- B тобының дәрумендері, атап айтқанда В7 (биотин) – өсуге, түбірлерді нығайтуға және түсуін болдырмауға ең маңызды компонент. В3 (ниацин) – бас терісіндегі қан айналымын жақсартып, шаш фолликулдарын қоректік заттармен қамтамасыз етеді. В12 – сау қан айналымы мен шаш фолликулдарына оттегін жеткізуді қолдайды. Бұл заттарға бай тағамдар: жұмыртқа, жаңғақтар, тұтас дәнді өнімдер, ет, балық;
- аскорбин қышқылы. С дәрумені шаш құрылымы үшін қажет коллагеннің өндірісін ынталандырады және темірдің сіңуіне көмектеседі. Оның көздері – цитрус жемістері, киви, бұрыш, құлпынай;
- D дәрумені жаңа шаш фолликулдарының өсуін ынталандырады. Бұл шаш түсу кезінде жетіспейтін дәрумен. Қалыпты деңгейге жету үшін күнге шығу және майлы балық, жұмыртқа сарысын рационыңызға қосу қажет;
- E дәрумені – антиоксидант, қан айналымын жақсартып, бас терісінің саулығын қамтамасыз етеді. Жаңғақтар, тұқымдар, авокадо, өсімдік майлары осы затқа бай.
Егер сіз сау, қалың шашқа ие болғыңыз келсе, шашқа микро- және макроэлементтер де қажет.
Пайдалы микронутриенттер
Темір шаш фолликулдарына оттегін тасымалдайды. Оның жетіспеушілігі шаш түсуіне әкелуі мүмкін. Мырыш тері май бездерінің жұмысын реттеп, өсуін қолдайды. Селен шаш фолликулдарының қалыпты жұмысын қамтамасыз етіп, зақымданудан қорғайды. Бұл зат бас терісіндегі саңырауқұлақтарды жояды, сондықтан бас терісінің қабыршақтануына қарсы көптеген құралдардың маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Селен сондай-ақ қалқанша безінің гормондарын өндіруге қажет, олар шаштың өсуін реттеуге көмектеседі.
Магний сау құрылымды қолдап, сынғыштықты болдырмайды. Омега-3 май қышқылдары бас терісін ылғалдандырып, құрғақтықты болдырмайды.
Шаштың сыртқы бөлігі – стержень деп аталады, ол шамамен 85% кератин деп аталатын ақуыздан тұрады. Кератин өз кезегінде 18 аминқышқылынан тұрады, оның 25%-ы цистеин. Сондықтан аминқышқылдары шаштың өсуі мен сау әрі жылтыр болуын қолдауда маңызды рөл атқарады. Бірақ 22 аминқышқылдың 9-ын біздің организм өздігінен синтездей алмайды. Осы маңызды аминқышқылдардың кейбірінің жетіспеушілігі шаш түсуіне әкелуі мүмкін.
Өсуін жеделдетіп, түсуін болдырмауға көмектесетін аминқышқылдары:
- цистеин – жасымық, сұлы, жұмыртқа, тауық еті, брокколи, брюссель капустасында бар;
- лизин – треска, соя бұршақтары, тунец, қызыл ет, бұршақтар, жаңғақтарда көп;
- метионин – бұршақ, жаңғақтар, киноа, балық, жұмыртқа, дәнді дақылдар, кунжут тұқымында жоғары концентрацияда;
- тирозин – меланин өндіретін аминқышқылы. Ол шашты ультракүлгін сәулелерден қорғайды;
- балдыркөк, асқабақ тұқымы, бадам, бұршақ және балық осы затқа бай;
- глутамин, глицин – коллаген өндірісінде маңызды рөл атқарады, сондай-ақ аргинин.
Қандай дәрумендер мен микроэлементтер шашқа жетіспейтінін арнайы зерттеусіз анықтау мүмкін емес.
Тек дәрігер анамнез жинап, тамақтану рационын талдап, қан анализін жүргізгеннен кейін шаш өсуіне қажетті дәрумендерді және макроэлементтерді анықтап, тағайындай алады.
Дәрумендерді таңдау бойынша кеңестер
Шаш түскенде қандай дәрумендер жетіспейтінін қалай түсінуге болады? Бірнеше белгілер бар:
- әсіресе бас жуғаннан кейін көп түсу;
- шаштар қатты өріледі, бальзамдар мен маскаларды қолданса да тарау қиын;
- тірі жылтыр жоқ, шаштың түсі күңгірт, матовый болды;
- терінің майлылығы өзгерді, өте құрғақ немесе тым майлы болды;
- шаш ұштарының сынуы және сынғыштық мәселесі пайда болды.
Дәрумендерді таңдаудан бұрын нақты қандай мәселе бар екенін түсіну маңызды:
- шаш түсуі темір, биотин (B7), D дәрумені немесе мырыш жетіспеушілігінен болуы мүмкін;
- сынғыштық пен құрғақтық көбінесе А, Е дәрумендері мен омега-3 май қышқылдарының жетіспеушілігімен байланысты;
- шаштың баяу өсуі B тобының дәрумендерінің, әсіресе ниациннің жетіспеушілігін көрсетеді;
- бас терісінің құрғақтығы немесе қабыршақтануы Е дәрумені, омега-3 және мырыш жетіспеушілігімен байланысты.
Егер мәселе ауыр болса (күшті түсу немесе қышу), диагностика үшін трихологқа қаралу қажет. Елу жастан кейінгі жас та шашқа дәруменді-минералды күтім жасауға себеп болады.
Қоспалардың шығу формасына назар аударыңыз. Таблеткалар немесе капсулалар қолдануға ыңғайлы, көбінесе теңдестірілген кешенді қамтиды. Сұйықтықтар мен ұнтақтар жақсы сіңеді, бірақ дәл дозалауды талап етеді. Дәрумендер бар ампулалар немесе спрейлер шашты нығайтуға жергілікті әсер етеді.
Жақсы беделді танымал өндірушілерді таңдаңыз. Сапа сертификаттарын тексеріңіз. Өнімнің тиімділігі туралы пікірлерді оқыңыз. Құрамын мұқият зерттеңіз. Көп бояғыштар, консерванттар немесе қант қосылған қоспалардан аулақ болыңыз. Дозалауға көңіл бөліңіз: дәрумендердің артық мөлшері (әсіресе майда еритін A, D, E) зиянды болуы мүмкін.
Дәрумендерді қабылдауды бастамас бұрын нақты заттардың жетіспеушілігін анықтау үшін талдаулар тапсыру ұсынылады. Дәрігер сәйкес препарат пен оңтайлы дозаны таңдайды.
Қолдану бойынша ұсыныстар
Нұсқаулықтарды ұстанып, дозадан аспаңыз. Көптеген шаш өсуіне арналған дәрумендерді жақсы сіңіру үшін тамақпен бірге қабылдау ұсынылады. Нәтижеге жету үшін уақыт қажет: көрінетін әсер әдетте тұрақты қабылдаудан кейін 1–3 айда байқалады.
- капсулалар мен таблеткаларды сумен ішіңіз;
- күнделікті бір таблетка қабылдау ұсынылса, оны күннің бірінші жартысында ішіңіз;
- B тобының дәрумендерін кешкі уақытта қабылдау ұсынылады, себебі олар жеңіл седативті әсерге ие;
- бірнеше дәрумен түрін қабылдасаңыз, оларды бөлек қабылдаңыз. Кейбір компоненттер өзара әрекеттесіп, әсерін төмендетуі мүмкін;
- арнайы назарды жүктілікке арналған дәрумен кешендеріне аударыңыз.
Ұзақ курс коллаген сияқты қоспаларда болады. Жалпы алғанда, аминқышқылдарының көздерімен байланысты барлық нәрсе (БАД-тар және шаштың өсуі мен саулығына арналған дәрумендерден бастап тағамдарға дейін) тұрақты немесе үнемі рационыңызда болуы тиіс, себебі аминқышқылдары мен ақуыз қосылыстары тек әдемі шаш пен серпімді теріге ғана емес, иммундық жасушалар мен сау гормондық фонға да маңызды компонент болып табылады.
Теңдестірілген тамақтану – шаштың саулығының негізі. Дәруменді қоспаларды ақуызға бай рационыңызға қосымша ретінде қолданыңыз, қоректік маскалар жасаңыз. Бұл шашқа сұлулық, күш пен жылтырлық береді.