Сіздің миыңыз күн сайын «күн мен түн» ойынын ойнайды. Күн батқан кезде, организмге нақты сигнал берілуі керек: «Қалпына келу уақыты». Бұл сигнал — мелатонин, қараңғылық гормоны, биоритмдердің үлкен оркестрінің кішкентай дирижері.
Жануарлар әлемінде мелатонин тек ұйықтауға көмектеспейді, сонымен қатар маусымдық мінез-құлықты реттейді. Мысалы, құстарда ол көші-қонға жауап береді, ал кеміргіштерде — жүннің қалыңдығын өзгертуге әсер етеді.
Адамда оның деңгейі шамамен 21:00–22:00-де өсіп бастайды, түнде шыңына жетеді, ал таңертең төмендейді. Бірақ смартфонның жарығы да оның өндірісін 20–30% төмендетуі мүмкін.
Мелатонин тек «ұйқы гормоны» ғана емес. Ол антиоксидант ретінде жұмыс істейді: бос радикалдарды бейтараптандырады, қабынуды азайтады, иммунитетке әсер етеді. Зерттеулер оның деңгейі терінің сапасына және стресс кейінгі қалпына келу жылдамдығына әсер ететінін көрсетеді.
Мелатонин алғаш рет 1958 жылы сиырдың шишковидті безінен бөлініп алынды. Оның атауы melas («қара») және tonos («күш») сөздерінен шыққан, себебі ол бақаның терісін ағартып, пигментацияны реттеді.
Жасанды мелатонин: бүгінгі күні неге маңызды
Біз жарық ешқашан өшпейтін әлемде өмір сүреміз: қалалардың шамдары, телефон экрандары, кеңсе шамдары. Мелатониннің созылмалы жетіспеушілігі біздің қалпына келуіміздің нашарлауына, тез қартаюымызға, тері мен шаш мәселелерінің көбеюіне себеп болды. Мелатонин қосылған күтім құралдарын пайдалану — тепе-теңдікті қалпына келтірудің бір жолы, тіпті сіз сериал көріп ұйықтасаңыз немесе ноутбук алдында түнге дейін жұмыс істесеңіз де.
Мелатонин — жай ғана «ұйықтау таблеткасы» емес. Ол миды, иммунитетті, тері мен шашты әсер ететін әмбебап «қараңғылық сигналы». Қазір ол «Тибеттік формула» жаңа буын БАДтарының құрамына енді. Біздің мелатониніміз — ғылым мен қамқорлықтың синтезі: ол қалпына келуге көмектеседі және сізді демалыстан жаңа келгендей сезіндіреді.
Қазіргі зерттеулер мелатониннің ұйқысыздықпен, джетлагпен күресудегі және ұйқы сапасын жақсартудағы пайдасын растайды. Бірақ маңыздысы: мелатонин — сиқырлы дәрі емес, оны ақылмен қолдану керек құрал.
Қабылдауды бастамас бұрын дәрігермен кеңесу қажет, себебі сау ұйқы — тек бір ғана қоспамен жетуге болмайтын тепе-теңдік.